VinaStrategy - Chiến Lược Doanh Nghiệp - Trang tin tổng hợp

https://www.vinastrategy.com

Tìm hiểu sàn giao dịch nông sản trên thế giới

Nông sản đã từ lâu trở thành ngành chủ lực của Việt Nam với kim ngạch xuất khẩu gần 100 tỷ USD/năm. Vậy thử tìm hiểu sàn giao dịch nông sản trên thế giới ra sao?
San giao dich nong san toan cau

Thông tin các sàn giao dịch nông sản lớn trên thế giới

Dưới đây là một số sàn giao dịch hàng hóa nông sản nổi tiếng, chuyên giao dịch các mặt hàng như cà phê, ngô, lúa mì, đậu tương, ca cao, đường, v.v.:

  1. Chicago Board of Trade (CBOT) - Thành lập năm 1848 tại Mỹ, là sàn giao dịch hàng hóa lâu đời nhất thế giới, tập trung vào nông sản như ngô, lúa mì, đậu tương, dầu đậu tương. Đây là trung tâm giao dịch nông sản hàng đầu toàn cầu.
  2. Intercontinental Exchange (ICE) - Có trụ sở tại Mỹ và Anh, ICE vận hành các sàn giao dịch nông sản lớn, đặc biệt là cà phê, ca cao, đường, và bông. ICE có khoảng 300 kho hàng trên toàn cầu để hỗ trợ giao dịch hàng thật.
  3. Tokyo Commodity Exchange (TOCOM) - Nhật Bản, giao dịch các mặt hàng nông sản như đậu tương, ngô, và cà phê, nhưng tập trung nhiều vào kim loại và năng lượng.
  4. Ethiopia Commodity Exchange (ECX) - Thành lập năm 2008, là sàn giao dịch cà phê thành công tại châu Phi, tập trung vào nông sản địa phương như cà phê, đậu, và ngũ cốc.
  5. Dalian Commodity Exchange (DCE) - Trung Quốc, giao dịch các mặt hàng nông sản như đậu tương, ngô, và dầu cọ, là một trong những sàn lớn nhất châu Á.
  6. Multi Commodity Exchange (MCX) - Ấn Độ, giao dịch nông sản như bông, cà phê, và đậu, bên cạnh kim loại và năng lượng.
  7. Zhengzhou Commodity Exchange (ZCE) - Trung Quốc, tập trung vào nông sản như lúa mì, bông, và đường.
  8. XM, XTB, IC Markets - Đây là các sàn giao dịch phái sinh trực tuyến, cho phép giao dịch hợp đồng chênh lệch (CFD) đối với nông sản như cà phê, ngô, lúa mì, và ca cao. Chúng không phải là sàn giao dịch truyền thống nhưng đóng vai trò quan trọng trong giao dịch nông sản toàn cầu.
  9. Sàn giao dịch điện tử quốc tế - Các nền tảng như Alibaba, Amazon Global Selling, hoặc các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới cũng ngày càng trở thành trung tâm giao dịch nông sản, đặc biệt với các mặt hàng như trái cây, thủy sản, và thực phẩm chế biến.

Ước lượng số lượng trung tâm giao dịch toàn cầu:

  • Sàn giao dịch tập trung lớn: Có khoảng 10-15 sàn giao dịch hàng hóa lớn trên toàn cầu chuyên về nông sản, như CBOT, ICE, DCE, MCX, và ECX. Những sàn này thường thuộc các quốc gia có nền nông nghiệp phát triển (Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil, v.v.).
  • Sàn giao dịch địa phương và khu vực: Mỗi quốc gia sản xuất nông sản lớn (như Brazil, Argentina, Việt Nam, Thái Lan) thường có ít nhất một hoặc vài trung tâm giao dịch nhỏ hơn hoặc chợ nông sản tập trung. Ví dụ, Việt Nam có Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV) và một số sàn nhỏ khác như Trung tâm Giao dịch Thủy sản Cần Giờ (2002, đã ngừng hoạt động) hoặc Sàn Giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột (BCEC).
  • Sàn giao dịch điện tử và phái sinh: Có hàng trăm nền tảng giao dịch trực tuyến (như XM, XTB, IC Markets) hỗ trợ giao dịch nông sản dưới dạng hợp đồng phái sinh. Tuy nhiên, chúng không được tính là "trung tâm giao dịch" theo nghĩa truyền thống, mà là các nền tảng tài chính.
  • Chợ giao dịch nông sản truyền thống: Ở nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển, tồn tại các chợ nông sản hoặc trung tâm đấu giá nông sản (như chợ đầu mối ở Việt Nam hoặc chợ cà phê ở Ethiopia). Số lượng các trung tâm này có thể lên đến hàng nghìn trên toàn cầu, nhưng chúng không được thống kê chính thức như các sàn giao dịch lớn.

Tình hình Sàn giao dịch nông sản tại Việt Nam

Ở Việt Nam, các trung tâm giao dịch nông sản còn hạn chế:

  • Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV): Thành lập năm 2010, hiện là sàn giao dịch hàng hóa tập trung cấp quốc gia duy nhất, giao dịch 26 mặt hàng, trong đó có nông sản như cà phê, ngô, và đậu tương. Năm 2023, MXV đạt giá trị giao dịch trung bình 4.000 tỷ đồng/ngày.
  • Các sàn giao dịch đã thất bại: Trung tâm Giao dịch Thủy sản Cần Giờ (2002), Sàn Giao dịch Điều Bình Phước, và Sàn Giao dịch Cà phê Buôn Ma Thuột đều ngừng hoạt động do thiếu sự tham gia của nông dân và doanh nghiệp.
  • Sàn thương mại điện tử: Các nền tảng như FoodMap, FoodConnect, hoặc sàn giao dịch trên Alibaba đang phát triển, giúp nông sản Việt Nam tiếp cận thị trường quốc tế.

Và tìm hiểu thêm 2 sàn giao dịch uy tín và đang cạnh tranh tại Châu Á ra sao!

Đó là Sàn Dubai Multi Commodities Centre (DMCC) của Dubai và Singapore Exchange (SGX). Cả DMCC và SGX đều là các trung tâm giao dịch hàng hóa quan trọng trên toàn cầu, nhưng có những điểm khác biệt về quy mô, lĩnh vực tập trung, và cách thức hoạt động.

1. Dubai Multi Commodities Centre (DMCC)

DMCC, được thành lập năm 2002 tại Dubai, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), là một khu vực tự do kinh tế và trung tâm giao dịch hàng hóa hàng đầu thế giới, đóng vai trò quan trọng trong thương mại toàn cầu. DMCC được công nhận là Khu vực Tự do Toàn cầu của Năm (Global Free Zone of the Year) trong 9 năm liên tiếp bởi Financial Times’ fDi Magazine.

Đặc điểm chính của DMCC

  • Lĩnh vực giao dịch: DMCC tập trung vào bốn lĩnh vực chính:
    • Hàng hóa quý hiếm: Vàng, kim cương, ngọc trai (thông qua Dubai Diamond Exchange - DDE và Dubai Pearl Exchange - DPE).
    • Nông sản: Trà, cà phê, bông (thông qua DMCC Tea Centre và DMCC Coffee Centre).
    • Kim loại và thép: Thép, kim loại cơ bản.
    • Năng lượng: Dầu thô, nhiên liệu.
  • Sàn giao dịch liên quan: Dubai Gold & Commodities Exchange (DGCX), ra mắt năm 2005, là sàn giao dịch phái sinh hàng hóa đầu tiên ở khu vực Trung Đông và Bắc Phi (MENA). DGCX giao dịch các hợp đồng phái sinh nông sản (như cà phê), kim loại, năng lượng, và tiền tệ.
  • Quy mô và thành tựu:
    • Hơn 25,000 công ty thành viên từ 180 quốc gia, đóng góp 15% tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Dubai và 7% GDP của tiểu vương quốc này (tính đến năm 2024).
    • DGCX có 267 thành viên, với hơn 80% đến từ Trung Đông và tiểu lục địa Ấn Độ.
    • Dubai là trung tâm giao dịch kim cương lớn thứ ba thế giới (sau Antwerp và Mumbai) với khối lượng giao dịch kim cương tăng 12% trong năm 2024.
  • Cơ sở hạ tầng và dịch vụ:
    • Khu vực tự do Jumeirah Lakes Towers (JLT) với 68 tòa tháp, hỗ trợ hơn 100,000 chuyên gia và cư dân.
    • Các nền tảng như DMCC Tradeflow (quản lý quyền sở hữu hàng hóa), DMCC Tea Centre, và DMCC Coffee Centre hỗ trợ giao dịch nông sản.
    • DMCC cũng phát triển lĩnh vực công nghệ cao, với Crypto Centre (hơn 600 công ty blockchain) và AI Centre (ra mắt năm 2024).
  • Ưu đãi kinh tế:
    • Miễn 100% thuế doanh nghiệp và thuế thu nhập, quyền sở hữu nước ngoài 100%, và chuyển lợi nhuận về nước không hạn chế.
    • Quy trình cấp phép nhanh chóng, đặc biệt cho các ngành như fintech, blockchain, và giao dịch hàng hóa.
  • Giao dịch nông sản:
    • DMCC Tea Centre và DMCC Coffee Centre là các cơ sở chuyên biệt hỗ trợ lưu trữ, kiểm định chất lượng, và giao dịch trà và cà phê toàn cầu.
    • Ví dụ: DMCC đã tổ chức các sự kiện như World of Coffee Dubai 2024 để kết nối các nhà cung cấp và người mua cà phê.

Vai trò trong Sàn giao dịch nông sản

  • DMCC tập trung vào các mặt hàng nông sản giá trị cao như tràcà phê, với cơ sở hạ tầng hiện đại để đảm bảo chất lượng và truy xuất nguồn gốc.
  • DMCC không giao dịch nông sản khối lượng lớn (như lúa mì, ngô) như các sàn lớn ở Mỹ, mà tập trung vào các sản phẩm đặc sản phù hợp với thị trường Trung Đông và châu Á.
  • Các sự kiện thương mại và mạng lưới kết nối của DMCC giúp nông sản từ các nước như Việt Nam (cà phê) tiếp cận thị trường quốc tế.

2. Singapore Exchange (SGX)

Singapore Exchange (SGX), được thành lập năm 1999, là sàn giao dịch chứng khoán và hàng hóa hàng đầu của Singapore, đóng vai trò trung tâm tài chính khu vực châu Á - Thái Bình Dương. SGX là một trong những sàn giao dịch tích hợp lớn nhất khu vực, giao dịch cổ phiếu, phái sinh, hàng hóa, và các sản phẩm tài chính khác.

Đặc điểm chính của SGX

  • Lĩnh vực giao dịch:
    • Hàng hóa: Cao su, cà phê, dầu cọ, quặng sắt, và các sản phẩm nông sản khác.
    • Phái sinh tài chính: Hợp đồng tương lai (futures) và quyền chọn (options) trên cổ phiếu, chỉ số, và hàng hóa.
    • Chứng khoán: Cổ phiếu, trái ticket, và quỹ ETF.
  • Sàn giao dịch liên quan:
    • SGX Commodities cung cấp các hợp đồng tương lai cho hàng hóa nông sản (như cà phê Robusta, cao su) và kim loại.
    • SGX là trung tâm giao dịch phái sinh hàng hóa lớn ở châu Á, với các sản phẩm như hợp đồng tương lai cao su SICOM (Singapore Commodity Exchange) được sử dụng làm chuẩn giá toàn cầu.
  • Quy mô và thành tựu:
    • SGX là một trong những sàn giao dịch lớn nhất châu Á, với khối lượng giao dịch phái sinh hàng hóa đạt hàng triệu hợp đồng mỗi năm.
    • SGX có hơn 700 công ty niêm yết, với vốn hóa thị trường khoảng 900 tỷ SGD (tính đến năm 2024).
    • Là trung tâm thanh toán bù trừ (clearing house) lớn, đảm bảo tính minh bạch và an toàn cho các giao dịch phái sinh.
  • Cơ sở hạ tầng và dịch vụ:
    • SGX vận hành hệ thống giao dịch và thanh toán bù trừ tiên tiến, kết nối với các trung tâm tài chính toàn cầu như London, Chicago, và Tokyo.
    • Singapore là trung tâm logistics và cảng biển lớn, hỗ trợ giao dịch hàng hóa vật chất (physical commodities) như nông sản.
  • Ưu đãi kinh tế:
    • Singapore có môi trường pháp lý minh bạch, thuế suất thấp (thuế doanh nghiệp 17%), và chính sách khuyến khích đầu tư nước ngoài.
    • Là trung tâm tài chính với các quy định nghiêm ngặt từ Cơ quan Quản lý Tiền tệ Singapore (MAS), đảm bảo uy tín cho các giao dịch.
  • Giao dịch nông sản:
    • SGX là sàn giao dịch lớn cho cao su (hợp đồng SICOM là chuẩn giá quốc tế) và cà phê Robusta, với các hợp đồng tương lai được sử dụng rộng rãi bởi các nhà xuất khẩu ở Việt Nam, Indonesia, và Malaysia.
    • SGX cũng giao dịch dầu cọ, một mặt hàng nông sản quan trọng ở Đông Nam Á.

Vai trò trong giao dịch nông sản

  • SGX tập trung vào các mặt hàng nông sản chiến lược của khu vực châu Á, như cao su, dầu cọ, và cà phê, với các hợp đồng phái sinh giúp các nhà sản xuất và thương nhân quản lý rủi ro giá cả.
  • Là trung tâm thanh khoản lớn cho các hợp đồng tương lai nông sản, SGX thu hút các nhà đầu tư và doanh nghiệp từ Đông Nam Á, Ấn Độ, và Trung Quốc.
  • Ví dụ: Việt Nam, nước xuất khẩu cà phê Robusta lớn nhất thế giới, sử dụng hợp đồng tương lai cà phê của SGX làm tham chiếu giá.

3. So sánh DMCC và SGX

Dưới đây là bảng so sánh các khía cạnh chính của DMCC và SGX liên quan đến giao dịch nông sản và vai trò của chúng:

Tiêu chí DMCC (Dubai) SGX (Singapore)
Năm thành lập 2002 1999
Vị trí Dubai, UAE Singapore
Lĩnh vực nông sản Trà, cà phê, bông Cao su, cà phê Robusta, dầu cọ
Sàn giao dịch chính Dubai Gold & Commodities Exchange (DGCX) SGX Commodities (bao gồm SICOM)
Quy mô 25,000+ công ty thành viên, 267 thành viên DGCX 700+ công ty niêm yết, hàng triệu hợp đồng phái sinh
Ưu đãi kinh tế Miễn 100% thuế, quyền sở hữu nước ngoài 100%, khu vực tự do Thuế doanh nghiệp 17%, môi trường pháp lý minh bạch, không phải khu vực tự do
Cơ sở hạ tầng JLT, kho lưu trữ (Tea Centre, Coffee Centre), Crypto Centre Hệ thống giao dịch điện tử, cảng biển, trung tâm thanh toán bù trừ
Vai trò nông sản Tập trung vào trà, cà phê chất lượng cao; hỗ trợ giao dịch vật chất và phái sinh Tập trung vào cao su, dầu cọ, cà phê Robusta; chủ yếu giao dịch phái sinh
Thị trường mục tiêu Trung Đông, châu Phi, châu Á Đông Nam Á, Trung Quốc, Ấn Độ, toàn cầu
Điểm mạnh Khu vực tự do với ưu đãi thuế, cơ sở hạ tầng chuyên biệt cho trà/cà phê Thanh khoản lớn, hợp đồng phái sinh chuẩn quốc tế, môi trường pháp lý mạnh
Điểm yếu Quy mô giao dịch phái sinh nhỏ hơn SGX, ít nông sản khối lượng lớn Không có khu vực tự do, thuế doanh nghiệp áp dụng, ít hỗ trợ giao dịch vật chất

4. Mối liên hệ giữa DMCC và SGX

  • Giao dịch chung: Một số công ty, như Starcom Trading DMCC, là thành viên của cả DGCX (DMCC) và SGX, tham gia giao dịch các mặt hàng như kim loại, nông sản, và năng lượng. Điều này cho thấy sự kết nối giữa hai trung tâm trong mạng lưới thương mại toàn cầu.
  • Cạnh tranh và bổ sung:
    • DMCC và SGX cạnh tranh trong giao dịch cà phê (DMCC với cà phê chất lượng cao, SGX với cà phê Robusta). Tuy nhiên, chúng cũng bổ sung cho nhau: DMCC tập trung vào giao dịch vật chất và cơ sở hạ tầng lưu trữ, trong khi SGX mạnh về phái sinh và quản lý rủi ro giá.
    • SGX có lợi thế về thanh khoản và khối lượng giao dịch phái sinh, trong khi DMCC nổi bật với ưu đãi thuế và khu vực tự do, thu hút các công ty muốn thiết lập cơ sở tại Trung Đông.
  • Thị trường mục tiêu:
    • DMCC phục vụ các thị trường Trung Đông, châu Phi, và châu Á, với trọng tâm là các mặt hàng đặc sản.
    • SGX tập trung vào Đông Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương, đặc biệt với các mặt hàng nông sản khối lượng lớn như cao su và dầu cọ.

5. Liên hệ với nông sản Việt Nam

  • DMCC:
    • Việt Nam, với vị thế là nước xuất khẩu cà phê lớn thứ hai thế giới, có thể tận dụng DMCC Coffee để xuất khẩu cà phê chất lượng cao sang thị trường Trung Đông và châu Âu.
    • DMCC Tea Centre có thể là kênh phân phối trà Việt Nam, vốn đang có tiềm năng lớn nhưng chưa được khai thác mạnh.
  • SGX:
    • Hợp đồng tương lai cà phê Robusta của SGX là chuẩn giá tham chiếu cho các nhà xuất khẩu cà phê Việt Nam. Các doanh nghiệp Việt Nam sử dụng SGX để bảo hiểm rủi ro giá cả.
    • Cao su Việt Nam cũng được giao dịch thông qua hợp đồng SICOM của SGX, giúp ổn định giá cho các nhà sản xuất.
  • DMCC là trung tâm giao dịch hàng hóa đa dạng, tập trung vào các mặt hàng nông sản đặc sản như trà và cà phê, với lợi thế về khu vực tự do, cơ sở hạ tầng lưu trữ, và ưu đãi thuế. Nó phù hợp cho các doanh nghiệp muốn thiết lập cơ sở tại Trung Đông và giao dịch hàng hóa vật chất.
  • SGX là sàn giao dịch phái sinh hàng đầu châu Á, mạnh về thanh khoản, hợp đồng tương lai nông sản (cao su, cà phê, dầu cọ), và môi trường pháp lý minh bạch, lý tưởng cho các nhà xuất khẩu và nhà đầu tư muốn quản lý rủi ro giá.
  • Đối với Việt Nam, cả hai trung tâm đều mang lại cơ hội lớn: DMCC để mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản, và SGX để bảo hiểm giá và tham gia thị trường phái sinh toàn cầu và về địa lý cũng rất thuận tiện.

Tác giả bài viết: BBT www.vinastrategy.com

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây