VinaStrategy - Chiến Lược Doanh Nghiệp - Trang tin tổng hợp

https://www.vinastrategy.com

8 ngành nghề có khả năng AI thay thế cao!

Thời đại AI đã làm đảo lộn trật tự xã hội và hành vi con người, AI hoàn toàn có thể thay thế nhiều ngành nghề mang tính lặp đi lặp lại, do vậy chúng ta cần phải cần nhật các kỹ năng trong thời đại AI.
Các ngành nghề có khả năng AI thay thế

1. Phân tích chi tiết các ngành nghề bị AI thay thế: 8 ngành nghề dễ bị AI thay thế do tính chất công việc lặp lại, dựa trên xử lý dữ liệu lớn, hoặc không đòi hỏi tư duy sáng tạo phức tạp. Dưới đây là phân tích chi tiết từng ngành, lý do và nguyên nhân.

1.1. Lập trình viên và kỹ sư phần mềm

  • Lập trình viên viết mã, phát triển phần mềm, và sửa lỗi (debug) cho các ứng dụng hoặc hệ thống.
  • Lý do bị thay thế:
    • AI, như ChatGPT, GitHub Copilot, hoặc Claude, có thể viết mã lập trình nhanh chóng, tự động sửa lỗi và tối ưu hóa thuật toán. Ví dụ: Một AI có thể viết một chương trình Python cơ bản trong vài giây, trong khi lập trình viên cần hàng giờ.
    • Các công cụ AI hỗ trợ phát triển phần mềm (DevOps) tự động hóa các quy trình kiểm thử, triển khai, và bảo trì.
    • Theo báo cáo từ McKinsey (2024), 30% công việc lập trình cơ bản có thể được tự động hóa bởi AI vào năm 2030.
  • Nguyên nhân:
    • Hiệu quả cao: AI xử lý các tác vụ lặp lại (như viết mã lặp) nhanh hơn và không mắc lỗi con người.
    • Chi phí thấp: Sử dụng AI giảm chi phí thuê nhân sự cho các dự án phát triển phần mềm quy mô lớn.
    • Tiến bộ công nghệ: Các mô hình AI ngày càng thông minh, hỗ trợ các ngôn ngữ lập trình như Python, Java, C++, và thậm chí thiết kế giao diện người dùng.
  • Trong thực tế: Walmart sử dụng AI để tối ưu hóa hệ thống quản lý kho, giảm nhu cầu lập trình thủ công cho các quy trình logistics.

1.2. Nhân viên nhập liệu

  • Nhân viên nhập liệu chuyển đổi dữ liệu từ giấy tờ hoặc file sang hệ thống số hóa.
  • Lý do bị thay thế:
    • Các công cụ AI như OCR (Optical Character Recognition) và NLP (Natural Language Processing) tự động trích xuất và nhập dữ liệu từ hình ảnh, PDF, hoặc văn bản viết tay với độ chính xác gần 99%.
    • AI có thể xử lý hàng triệu bản ghi mỗi giờ, vượt xa khả năng của con người.
  • Nguyên nhân:
    • Tự động hóa quy trình: Công nghệ như ABBYY FineReader hoặc Google Cloud Vision tự động hóa hoàn toàn việc nhập liệu.
    • Giảm sai sót: AI giảm thiểu lỗi nhập liệu do con người (ví dụ: sai số liệu hoặc định dạng).
    • Nhu cầu giảm: Sự phổ biến của các hệ thống số hóa và dữ liệu đám mây làm giảm nhu cầu nhân sự nhập liệu.

1.3. Nhân viên chăm sóc khách hàng

  • Nhân viên hỗ trợ khách hàng qua điện thoại, email, hoặc chat, giải đáp thắc mắc và xử lý khiếu nại.
  • Lý do bị thay thế:
    • Chatbot AI, như Grok hoặc các hệ thống của Zendesk, có thể xử lý 80-90% yêu cầu khách hàng thông thường (ví dụ: hỏi về trạng thái đơn hàng, chính sách đổi trả) với tốc độ 24/7.
    • AI sử dụng NLP để hiểu và trả lời bằng ngôn ngữ tự nhiên, thậm chí hỗ trợ đa ngôn ngữ, bao gồm tiếng Việt.
    • Theo Gartner (2024), 70% tương tác khách hàng sẽ do AI đảm nhiệm vào năm 2026.
  • Nguyên nhân:
    • Khả năng xử lý đồng thời: Một chatbot AI có thể hỗ trợ hàng nghìn khách hàng cùng lúc, trong khi nhân viên chỉ xử lý một vài trường hợp.
    • Chi phí thấp: Chi phí vận hành chatbot thấp hơn nhiều so với thuê nhân viên chăm sóc khách hàng.
    • Cải thiện trải nghiệm: AI cung cấp phản hồi nhanh chóng, giảm thời gian chờ đợi của khách hàng.

1.4. Thu ngân và nhân viên bán lẻ

  • Thu ngân xử lý thanh toán tại cửa hàng, trong khi nhân viên bán lẻ hỗ trợ khách hàng chọn sản phẩm.
  • Lý do bị thay thế:
    • Hệ thống thanh toán tự động (self-checkout) và ứng dụng TMĐT như Shopee, Lazada giảm nhu cầu nhân sự tại cửa hàng vật lý.
    • AI và camera giám sát (như Amazon Go) tự động nhận diện sản phẩm và thanh toán mà không cần thu ngân.
  • Nguyên nhân:
    • Tăng trưởng TMĐT: Doanh thu TMĐT toàn cầu đạt 5,8 nghìn tỷ USD (2023), giảm nhu cầu cửa hàng vật lý.
    • Tự động hóa thanh toán: Các kiosk tự động và ứng dụng thanh toán di động (như Momo, ZaloPay) thay thế vai trò thu ngân.
    • Tối ưu hóa chi phí: Doanh nghiệp tiết kiệm chi phí lao động bằng cách sử dụng máy móc.

1.5. Nhân viên kế toán

  • Nhân viên kế toán xử lý sổ sách, đối chiếu chứng từ, lập báo cáo tài chính, và tính toán thuế.
  • Lý do bị thay thế:
    • Các phần mềm AI như QuickBooks, Xero, hoặc SAP tích hợp AI tự động hóa việc đối chiếu giao dịch, lập báo cáo, và tính thuế với độ chính xác cao.
    • AI có thể xử lý hàng nghìn giao dịch mỗi giây, vượt xa tốc độ của con người.
  • Nguyên nhân:
    • Tính chính xác cao: AI giảm thiểu lỗi tính toán hoặc sai sót trong báo cáo tài chính.
    • Tốc độ xử lý: Các công cụ AI như TurboTax hoàn thành báo cáo thuế trong vài phút.
    • Tích hợp hệ thống: Dữ liệu kế toán được số hóa và tích hợp với các hệ thống ERP (Enterprise Resource Planning), giảm nhu cầu nhân sự.

1.6. Nhân viên bán hàng qua điện thoại

  • Nhân viên gọi điện để giới thiệu sản phẩm, dịch vụ, hoặc khảo sát khách hàng.
  • Lý do bị thay thế:
    • Các công cụ AI như HubSpot hoặc Salesforce sử dụng phân tích dữ liệu để xác định khách hàng tiềm năng, thay thế các cuộc gọi thủ công.
    • Quảng cáo trực tuyến (Google Ads, Meta Ads) hiệu quả hơn tiếp thị qua điện thoại, với chi phí thấp hơn.
  • Nguyên nhân:
    • Hiệu quả thấp: Tiếp thị qua điện thoại có tỷ lệ chuyển đổi thấp (dưới 5%) và bị khách hàng từ chối nhiều.
    • Tự động hóa quảng cáo: AI cá nhân hóa quảng cáo dựa trên hành vi người dùng, hiệu quả hơn nhân viên gọi điện.
    • Thay đổi hành vi khách hàng: Người tiêu dùng thích tìm thông tin qua internet hơn là nhận cuộc gọi.

1.7. Nhân viên dây chuyền sản xuất

  • Nhân viên thực hiện các công việc lắp ráp, đóng gói, hoặc kiểm tra chất lượng trên dây chuyền sản xuất.
  • Lý do bị thay thế:
    • Robot và máy móc thông minh (như cobot của Universal Robots) thực hiện các tác vụ lặp lại với tốc độ và độ chính xác cao hơn.
    • AI kết hợp với IoT (Internet of Things) giám sát chất lượng sản phẩm, phát hiện lỗi ngay lập tức.
  • Nguyên nhân:
    • Tự động hóa công nghiệp: Các nhà máy thông minh (Industry 4.0) sử dụng robot để giảm chi phí lao động và tăng năng suất.
    • An toàn lao động: Robot thay thế con người trong các công việc nguy hiểm hoặc nặng nhọc.
    • Tăng trưởng robot: Theo International Federation of Robotics (2024), số lượng robot công nghiệp tăng 10% mỗi năm.

1.8. Nhân viên pháp lý cơ bản

  • Nhân viên pháp lý xử lý tài liệu hợp đồng, nghiên cứu luật cơ bản, hoặc hỗ trợ hành chính pháp lý.
  • Lý do bị thay thế:
    • AI pháp lý (như ROSS Intelligence, Kira Systems) phân tích hợp đồng, so sánh điều khoản, và tìm kiếm tiền lệ pháp lý nhanh hơn con người.
    • Các chatbot pháp lý cung cấp tư vấn cơ bản về luật lao động, thuế, hoặc hợp đồng.
  • Nguyên nhân:
    • Xử lý dữ liệu lớn: AI có thể phân tích hàng triệu tài liệu pháp lý trong vài giây, trong khi con người cần hàng giờ.
    • Chi phí thấp: Các công cụ AI pháp lý giảm chi phí thuê nhân sự cho các công việc hành chính.
    • Nhu cầu tư vấn đơn giản: Các vấn đề pháp lý cơ bản có thể được giải quyết bằng AI, chỉ cần nhân sự cho các vụ việc phức tạp.

2. Phân tích các ngành nghề khác: Digital Marketing, Marketing truyền thống, và hơn thế nữa

2.1. Digital Marketing

  • Tình trạng hiện tại:
    • Digital marketing không nằm trong danh sách 8 ngành nghề dễ bị thay thế, nhưng AI đang thay đổi cách ngành này hoạt động. Các công cụ như HubSpot, Google Analytics, hoặc Meta AI tự động hóa việc phân tích dữ liệu, tối ưu hóa quảng cáo, và tạo nội dung (content generation).
    • Theo Forbes (2024), 60% công việc digital marketing liên quan đến phân tích dữ liệu và quảng cáo cơ bản sẽ được AI đảm nhiệm vào năm 2027.
  • Lý do và nguyên nhân:
    • Tự động hóa quảng cáo: AI tối ưu hóa chiến dịch quảng cáo theo thời gian thực, như điều chỉnh giá thầu (bidding) trên Google Ads hoặc Meta Ads, thay thế vai trò của nhân viên tối ưu quảng cáo.
    • Tạo nội dung tự động: Các công cụ như Jasper AI, Copy.ai tạo nội dung quảng cáo, bài đăng mạng xã hội, hoặc email marketing nhanh hơn con người.
    • Phân tích dữ liệu: AI phân tích hành vi người dùng, dự đoán xu hướng, và cá nhân hóa nội dung, giảm nhu cầu nhân sự phân tích thủ công.
  • Tác động:
    • Công việc bị thay thế: Các vai trò như quản lý quảng cáo cơ bản, viết nội dung lặp lại (như mô tả sản phẩm), hoặc phân tích dữ liệu cơ bản có nguy cơ bị AI thay thế.
    • Cơ hội mới: Digital marketer cần chuyển sang các vai trò chiến lược, như xây dựng thương hiệu, quản lý chiến dịch sáng tạo, hoặc giám sát hiệu quả AI.

2.2. Marketing truyền thống

  • Tình trạng hiện tại:
    • Marketing truyền thống (quảng cáo trên TV, radio, báo chí, hoặc sự kiện offline) đang suy giảm do sự phát triển của TMĐT và digital marketing. AI đẩy nhanh xu hướng này bằng cách cung cấp các giải pháp hiệu quả hơn.
  • Lý do và nguyên nhân:
    • Hiệu quả thấp hơn: Quảng cáo truyền thống có tỷ lệ chuyển đổi thấp hơn so với quảng cáo số, đặc biệt khi AI có thể nhắm mục tiêu chính xác đến từng khách hàng.
    • Tự động hóa sự kiện: AI hỗ trợ tổ chức sự kiện (như chatbot hướng dẫn khách tham gia) hoặc tạo nội dung quảng cáo offline (như banner, poster) thông qua các công cụ như Canva hoặc Gamma AI.
    • Thay đổi hành vi khách hàng: Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên tìm kiếm thông tin qua internet, giảm hiệu quả của marketing truyền thống.
  • Tác động:
    • Công việc bị ảnh hưởng: Các vai trò như thiết kế quảng cáo in ấn cơ bản hoặc tổ chức sự kiện lặp lại có nguy cơ bị AI thay thế.
    • Cơ hội mới: Marketing truyền thống vẫn cần nhân sự sáng tạo để xây dựng các chiến dịch offline độc đáo, như tổ chức sự kiện trải nghiệm hoặc chiến dịch PR cộng đồng.

2.3. Các ngành nghề khác

  • Thiết kế đồ họa: AI như MidJourney, DALL-E, hoặc Canva Magic Design tạo ra thiết kế đồ họa, logo, và banner nhanh chóng, đe dọa các nhà thiết kế làm việc lặp lại. Tuy nhiên, thiết kế sáng tạo cao cấp vẫn cần con người.
  • Biên dịch và dịch thuật: Các công cụ như Google Translate hoặc DeepL sử dụng AI để dịch văn bản với độ chính xác cao, giảm nhu cầu biên dịch viên cho các văn bản cơ bản.
  • Giáo dục cơ bản: AI tạo bài giảng tự động (như Gamma AI) hoặc chatbot giáo dục (như Duolingo) thay thế một phần vai trò của giáo viên trong các khóa học cơ bản. Tuy nhiên, giáo dục đòi hỏi tương tác cá nhân hóa vẫn cần con người.
  • Y tế cơ bản: AI hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh (như X quang) hoặc tư vấn sức khỏe cơ bản, nhưng bác sĩ và y tá vẫn cần thiết cho các trường hợp phức tạp.

3. Kỹ năng nhân sự cần cập nhật để thích nghi: Dựa trên phân tích, nhân sự trong các ngành nghề bị ảnh hưởng cần phát triển các kỹ năng sau để tránh bị thay thế.

3.1. Kỹ năng công nghệ

  • Hiểu biết về AI: Học cách sử dụng các công cụ AI như ChatGPT, Gamma AI (https://gamma.app), hoặc HubSpot để hỗ trợ công việc. Ví dụ: Digital marketer có thể dùng AI để tạo nội dung quảng cáo nhanh chóng.
  • Phân tích dữ liệu: Sử dụng các công cụ như Python, Tableau, hoặc Power BI để phân tích dữ liệu, giúp đưa ra quyết định chiến lược.
  • Quản lý hệ thống AI: Học cách triển khai và giám sát các hệ thống AI, như chatbot hoặc phần mềm tự động hóa.

3.2. Kỹ năng mềm

  • Tư duy sáng tạo: Phát triển ý tưởng độc đáo, như thiết kế chiến dịch marketing sáng tạo hoặc chiến lược thương hiệu, là điều AI khó thay thế.
  • Giao tiếp và tương tác xã hội: Xây dựng mối quan hệ với khách hàng hoặc đội nhóm, đặc biệt trong chăm sóc khách hàng cao cấp hoặc marketing truyền thống.
  • Lãnh đạo chiến lược: Đảm nhận vai trò quản lý, định hướng chiến lược tích hợp AI vào doanh nghiệp.

3.3. Kỹ năng thích nghi

  • Học tập suốt đời: Tham gia các khóa học về AI trên Coursera, Udemy, hoặc các chương trình đào tạo nội bộ.
  • Tư duy hệ thống: Hiểu cách tích hợp AI vào quy trình làm việc, tương tự cách Walmart sử dụng AI để tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
  • Đạo đức AI: Đảm bảo sử dụng AI một cách có trách nhiệm, tránh thiên kiến dữ liệu hoặc vấn đề pháp lý.

3.4. Kỹ năng liên ngành

  • Kết hợp công nghệ và chuyên môn: Ví dụ, marketer cần biết cách sử dụng AI để cá nhân hóa nội dung, trong khi lập trình viên cần học thiết kế hệ thống AI.
  • Hiểu biết đa lĩnh vực: Kết hợp kiến thức marketing, dữ liệu, và công nghệ để tạo ra giá trị mới.

 

AI đang thay thế các ngành nghề lặp lại như lập trình cơ bản, nhập liệu, chăm sóc khách hàng, thu ngân, kế toán, tiếp thị qua điện thoại, sản xuất dây chuyền, và pháp lý cơ bản do khả năng xử lý nhanh, chính xác và chi phí thấp. Để thích nghi, nhân sự cần phát triển kỹ năng công nghệ (hiểu biết AI, phân tích dữ liệu), kỹ năng mềm (sáng tạo, giao tiếp, lãnh đạo), và học tập suốt đời. Lấy cảm hứng từ Walmart, các doanh nghiệp Việt Nam nên đầu tư vào đào tạo AI, sử dụng công cụ như Gamma AI để nâng cao hiệu quả, và kết hợp công nghệ với tư duy chiến lược để duy trì lợi thế cạnh tranh trong thời đại AI.

Tác giả bài viết: BBT Vinastrategy.com tổng hợp

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây