McDonald's Câu chuyện vươn ra toàn cầu

McDonald's với hơn bốn mươi ngàn cửa hàng trên 100 quốc gia từ 1 quán nhỏ của những năm 1940, vậy họ đã làm như thế nào? Xu hướng tẩy chay fastfood liệu có ảnh hưởng đến kinh doanh!
McDonald's lich sử phat trien

McDonald’s, từ một quán ăn nhỏ ở California, đã vươn mình trở thành biểu tượng toàn cầu của ngành thức ăn nhanh. Với mô hình kinh doanh đột phá và khả năng thích nghi linh hoạt, thương hiệu này không chỉ định hình thói quen tiêu dùng mà còn đối mặt với những thách thức lớn từ xu hướng thay đổi của thị trường. Dưới đây là phân tích chi tiết về hành trình phát triển, quy mô hiện tại, những câu chuyện thành công nổi bật, yếu tố dẫn đến vị thế dẫn đầu, và cách McDonald’s ứng phó với làn sóng tẩy chay thức ăn nhanh, được trình bày theo phong cách kinh tế, súc tích và khách quan.

Lịch sử phát triển: Từ quán nhỏ đến đế chế nhượng quyền

McDonald’s ra đời năm 1940 tại San Bernardino, California, do anh em Richard và Maurice McDonald sáng lập. Ban đầu là một quán barbecue, đến năm 1948, họ tái cấu trúc thành mô hình phục vụ nhanh với thực đơn đơn giản: hamburger, khoai tây chiên, và sữa lắc. Hệ thống “Speedee Service” đã cách mạng hóa ngành dịch vụ, tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thời gian chờ đợi, đặt nền móng cho khái niệm thức ăn nhanh hiện đại.

Bước ngoặt đến vào năm 1954, khi Ray Kroc, một doanh nhân bán máy pha sữa lắc, nhận thấy tiềm năng của mô hình này. Năm 1955, Kroc hợp tác với anh em McDonald và mở cửa hàng nhượng quyền đầu tiên tại Des Plaines, Illinois. Với tầm nhìn chiến lược, ông biến McDonald’s thành một hệ thống nhượng quyền quy mô lớn, chuẩn hóa chất lượng và trải nghiệm khách hàng trên toàn cầu. Đến năm 1961, Kroc mua lại toàn bộ quyền sở hữu từ anh em McDonald với giá 2,7 triệu USD, đánh dấu sự khởi đầu cho giai đoạn bùng nổ chuỗi này trên toàn cầu.

Từ thập niên 1960, McDonald’s mở rộng ra quốc tế, bắt đầu từ Canada và Puerto Rico (1967). Thương hiệu nhanh chóng có mặt tại châu Âu, châu Á, và các khu vực khác, nhờ chiến lược “toàn cầu hóa nhưng địa phương hóa”. Đến nay, McDonald’s đã trở thành một trong những chuỗi nhà hàng lớn nhất thế giới, phục vụ hàng chục triệu khách hàng mỗi ngày.

Quy mô hiện tại: Số cửa hàng và doanh thu

Tính đến năm 2024, McDonald’s vận hành hơn 40.000 cửa hàng tại hơn 100 quốc gia, với khoảng 95% là mô hình nhượng quyền. Riêng tại Mỹ, thương hiệu có hơn 13.500 cửa hàng, chiếm gần 1/3 tổng số. Các thị trường lớn khác bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, và châu Âu, nơi McDonald’s tiếp tục mở rộng nhờ nhu cầu tiêu dùng tăng trưởng.

Về tài chính, McDonald’s ghi nhận doanh thu toàn cầu khoảng 25,8 tỷ USD trong năm 2023, tăng nhẹ so với 23,2 tỷ USD năm 2022, nhờ sự phục hồi sau đại dịch và chiến lược tối ưu hóa kênh bán hàng. Lợi nhuận ròng đạt khoảng 8,5 tỷ USD, phản ánh hiệu quả vận hành và sức mạnh thương hiệu. Doanh thu chủ yếu đến từ phí nhượng quyền, tiền thuê mặt bằng (McDonald’s sở hữu nhiều bất động sản giá trị), và doanh số tại các cửa hàng do công ty trực tiếp quản lý.

Những câu chuyện thành công gây ấn tượng

McDonald’s không chỉ là một chuỗi nhà hàng, mà còn là một hiện tượng văn hóa với những câu chuyện thành công để lại dấu ấn sâu đậm:

  1. Filet-O-Fish: Sáng tạo từ nhu cầu địa phương
    Vào những năm 1960, Lou Groen, chủ một cửa hàng nhượng quyền tại Cincinnati, nhận thấy doanh thu giảm vào các ngày thứ Sáu do khách hàng Công giáo kiêng thịt. Ông đề xuất món bánh sandwich cá – Filet-O-Fish – và sau khi được chấp thuận, món ăn này trở thành một trong những sản phẩm chủ lực của McDonald’s trên toàn cầu. Câu chuyện này minh chứng cho khả năng lắng nghe thị trường và đổi mới thực đơn của thương hiệu.
  2. Happy Meal: Chinh phục trẻ em và gia đình
    Ra mắt năm 1979, Happy Meal kết hợp đồ ăn với đồ chơi, nhắm đến đối tượng trẻ em và biến McDonald’s thành điểm đến lý tưởng cho các gia đình. Chiến lược này không chỉ tăng doanh số mà còn xây dựng lòng trung thành từ thế hệ trẻ, tạo hiệu ứng lan tỏa lâu dài. Những món đồ chơi phiên bản giới hạn, như nhân vật Disney hay Pokémon, đã trở thành hiện tượng văn hóa, thu hút cả người sưu tầm.
  3. Drive-thru: Tiện lợi dẫn đầu xu hướng
    Năm 1975, McDonald’s khai trương cửa hàng drive-thru đầu tiên tại Sierra Vista, Arizona, để phục vụ quân nhân không được rời xe. Ý tưởng này nhanh chóng lan rộng, chiếm hơn 60% doanh thu tại nhiều thị trường. Drive-thru đã định hình lại cách thức ăn nhanh vận hành, đáp ứng nhu cầu tốc độ và tiện lợi của khách hàng hiện đại.

Lý do thành công: Công thức của “vòm vàng”

Sự thống trị của McDonald’s không phải ngẫu nhiên, mà là kết quả của một loạt chiến lược kinh doanh sắc bén:

  1. Mô hình nhượng quyền tối ưu
    Nhượng quyền chiếm hơn 80% cửa hàng McDonald’s, giúp thương hiệu mở rộng nhanh chóng với chi phí thấp. Công ty không chỉ bán quyền sử dụng thương hiệu mà còn sở hữu hoặc cho thuê mặt bằng, tạo dòng doanh thu ổn định từ tiền thuê. Quy trình chuẩn hóa nghiêm ngặt đảm bảo chất lượng đồng nhất, từ cách chiên khoai tây đến thái độ phục vụ.
  2. Chiến lược địa phương hóa thực đơn
    McDonald’s nổi tiếng với khả năng thích nghi văn hóa. Tại Ấn Độ, nơi phần lớn dân số không ăn thịt bò, họ giới thiệu McAloo Tikki (burger khoai tây) và thực đơn chay. Ở Nhật Bản, Teriyaki Burger và Ebi Filet-O trở thành đặc sản. Sự linh hoạt này giúp McDonald’s vượt qua rào cản văn hóa và chinh phục thị trường đa dạng.
  3. Marketing và xây dựng thương hiệu
    Với biểu tượng “vòm vàng” và khẩu hiệu “I’m Lovin’ It”, McDonald’s đã tạo dựng một thương hiệu dễ nhận diện và gần gũi. Các chiến dịch quảng cáo sáng tạo, như hợp tác với văn hóa đại chúng (phim, âm nhạc), cùng việc tài trợ sự kiện thể thao, đã củng cố vị thế của họ. McDonald’s cũng đầu tư mạnh vào tiếp thị trẻ em, biến thương hiệu thành một phần ký ức tuổi thơ của hàng triệu người.
  4. Hiệu quả chuỗi cung ứng
    McDonald’s vận hành một trong những chuỗi cung ứng hiệu quả nhất thế giới, đảm bảo nguyên liệu tươi ngon với chi phí tối ưu. Quan hệ lâu dài với các nhà cung cấp, như Martin-Brower (từ năm 1956), giúp họ vượt qua khủng hoảng như dịch cúm gia cầm năm 2015 mà không gián đoạn hoạt động.
  5. Đổi mới công nghệ
    Từ máy POS hiện đại đến bảng thực đơn điện tử sử dụng AI, McDonald’s không ngừng ứng dụng công nghệ để nâng cao trải nghiệm khách hàng. Dịch vụ đặt hàng qua ứng dụng và giao hàng tận nơi, hợp tác với Uber Eats, đã mở rộng kênh bán hàng và tăng doanh thu đáng kể.

Ứng phó với xu hướng tẩy chay thức ăn nhanh ra sao!

Từ đầu thế kỷ 21, ngành thức ăn nhanh đối mặt với làn sóng tẩy chay do lo ngại về sức khỏe, béo phì, và tác động môi trường. Cuốn sách Fast Food Nation (2002) và các tài liệu như Super Size Me đã làm dấy lên chỉ trích về chất lượng dinh dưỡng và mô hình kinh doanh của các chuỗi như McDonald’s. Trước áp lực này, McDonald’s đã triển khai một loạt biện pháp chiến lược:

  1. Đa dạng hóa thực đơn lành mạnh
    McDonald’s bổ sung các lựa chọn ít calo như salad, gà nướng, sinh tố trái cây, và sữa tách béo. Tại một số thị trường, họ thử nghiệm burger thuần chay (McPlant) hợp tác với Beyond Meat. Những thay đổi này nhằm thu hút khách hàng quan tâm đến sức khỏe, dù vẫn giữ các món chủ lực như Big Mac để không đánh mất bản sắc.
  2. Minh bạch thông tin dinh dưỡng
    Từ những năm 2000, McDonald’s công khai thông tin calo và thành phần dinh dưỡng trên bao bì và thực đơn. Ứng dụng di động cũng cho phép khách hàng tùy chỉnh món ăn, như giảm muối hoặc bỏ sốt, đáp ứng nhu cầu cá nhân hóa.
  3. Chuyển đổi số và nâng cao trải nghiệm
    Đối mặt với doanh thu sụt giảm giai đoạn 2013-2017 (từ 28 tỷ USD xuống 22 tỷ USD), McDonald’s đầu tư mạnh vào chuyển đổi số. Họ triển khai mô hình “Experience of the Future” (EOTF), với ki-ốt tự phục vụ, bảng thực đơn AI đề xuất món ăn theo thời tiết và sở thích, cùng dịch vụ drive-thru tối ưu. Hợp tác với Uber Eats và DoorDash giúp giao hàng tận nơi đóng góp hàng tỷ USD doanh thu mỗi năm.
  4. Cam kết phát triển bền vững
    Để xoa dịu chỉ trích về môi trường, McDonald’s đặt mục tiêu giảm 36% khí thải carbon từ chuỗi cung ứng vào năm 2030 và sử dụng bao bì tái chế hoàn toàn. Họ cũng hợp tác với các nhà cung cấp để đảm bảo nguồn nguyên liệu bền vững, như thịt bò từ các trang trại đạt chuẩn môi trường.
  5. Tái định vị thương hiệu
    McDonald’s không chỉ bán thức ăn, mà còn bán “trải nghiệm”. Các chiến dịch như “I’m Lovin’ It” nhấn mạnh niềm vui và sự kết nối, thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm. Họ cũng tài trợ các chương trình cộng đồng và thể thao để cải thiện hình ảnh, đặc biệt ở các thị trường nhạy cảm như châu Á và châu Âu.

--------------------------------------------------------------

McDonald’s là minh chứng cho sức mạnh của đổi mới và thích nghi trong kinh doanh. Từ một quán ăn nhỏ, họ đã xây dựng một đế chế với hơn 40.000 cửa hàng và doanh thu hàng chục tỷ USD mỗi năm, nhờ mô hình nhượng quyền, địa phương hóa, và chiến lược marketing sắc bén. Những câu chuyện như Filet-O-Fish hay Happy Meal không chỉ là thành công thương mại, mà còn là biểu tượng của sự sáng tạo và thấu hiểu khách hàng.

Trước xu hướng tẩy chay thức ăn nhanh, McDonald’s không né tránh mà chọn cách đối mặt, từ cải tiến thực đơn, minh bạch dinh dưỡng, đến đầu tư công nghệ và bền vững. Dù vẫn đối mặt với thách thức về hình ảnh và cạnh tranh, khả năng thích nghi của họ cho thấy thương hiệu này sẽ tiếp tục là “vòm vàng” dẫn đầu ngành trong nhiều năm tới.

Tác giả bài viết: BBT Vinastrategy.com