VinaStrategy - Chiến Lược Doanh Nghiệp - Trang tin tổng hợp

https://www.vinastrategy.com

Chiến lược tăng trưởng: Phát triển sản phẩm hay khách hàng mới

Đầu tư vào sản phẩm mới hay khách hàng, để lựa chọn đều phải dựa vào thế mạnh nội tại và hiện trạng cạnh tranh. Chiến lược một khi ứng dụng hiệu quả cần phải có phân tích chuyên nghiệp.
Chiến lược tăng trưởng phát triển sản phẩm hay Chinh phục khách hàng mới

Chiến lược tăng trưởng đột phá: Phát triển sản phẩm hay chinh phục khách hàng mới?

Trong kinh doanh, tăng trưởng không chỉ là một lựa chọn mà là yếu tố sống còn. Không doanh nghiệp nào đặt mục tiêu thu hẹp quy mô, và đối với đội ngũ nhân viên, tốc độ tăng trưởng của công ty thường gắn liền với cơ hội thăng tiến và mức độ hài lòng trong công việc. Tuy nhiên, để đạt được tăng trưởng bền vững, doanh nghiệp cần một chiến lược rõ ràng, xác định nguồn gốc tăng trưởng và các yêu cầu phát triển kinh doanh đi kèm.
Dựa trên mô hình chiến lược của Igor Ansoff trong cuốn Corporate Strategy, doanh nghiệp có thể lựa chọn giữa hai hướng đi chính: phát triển sản phẩm/dịch vụ hoặc mở rộng thị trường/khách hàng. Từ đó, bốn chiến lược tăng trưởng cụ thể được hình thành, mỗi chiến lược đặt ra những yêu cầu riêng cho đội ngũ bán hàng.

1. Mở rộng thị trường với sản phẩm hiện có (Expand)

Chiến lược này tập trung vào việc đưa sản phẩm hiện có đến các thị trường mới. Ví dụ, một công ty cung cấp phần mềm dịch vụ (SaaS) vốn phục vụ các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMB) muốn mở rộng sang phân khúc doanh nghiệp lớn. Để thành công, sản phẩm không chỉ cần chứng minh hiệu suất và lợi tức đầu tư (ROI), mà còn phải tích hợp mượt mà vào hệ thống công nghệ thông tin và quy trình vận hành của khách hàng mới. Đội ngũ bán hàng cần:

  • Tiếp cận đúng đối tượng: Không chỉ thuyết phục ban lãnh đạo mà còn làm việc với các bộ phận liên quan để đảm bảo sự chấp nhận quy trình mới.

  • Truyền đạt giá trị rõ ràng: Nhấn mạnh lợi ích của sản phẩm trong bối cảnh phức tạp của doanh nghiệp lớn, thay vì chỉ tập trung vào tính năng.

2. Tối đa hóa tiềm năng từ thị trường hiện tại (Enhance): Chiến lược này khai thác tối đa tệp khách hàng hiện có thông qua.

  • Bán chéo (cross-selling): Giới thiệu thêm sản phẩm/dịch vụ bổ sung.

  • Tăng giá trị đơn hàng (upselling): Thuyết phục khách hàng nâng cấp lên các gói sản phẩm cao cấp hơn.

  • Chăm sóc khách hàng chuyên nghiệp: Xây dựng đội ngũ hỗ trợ tận tâm, nâng cao kỹ năng đàm phán và thương lượng để cải thiện trải nghiệm khách hàng.

Yêu cầu đặt ra là đội ngũ bán hàng phải hiểu rõ nhu cầu của khách hàng hiện tại, đồng thời có khả năng tư vấn giải pháp phù hợp để gia tăng giá trị.

3. Phát triển thị trường mới với sản phẩm mới (Explore): Đây là chiến lược mang lại tiềm năng đột phá nhưng cũng đầy thách thức. Doanh nghiệp cần.

  • Xác định phân khúc khách hàng tiềm năng: Hiểu rõ nhu cầu và đặc điểm của thị trường mới.

  • Phối hợp chặt chẽ giữa bán hàng và phát triển sản phẩm: Đảm bảo sản phẩm đáp ứng đúng mong đợi của khách hàng.

  • Huấn luyện kỹ năng khám phá khách hàng (customer discovery): Đội ngũ bán hàng cần học hỏi từ thị trường thực tế, thay vì chỉ dựa vào nghiên cứu nội bộ.

Thành công của chiến lược này đòi hỏi sự linh hoạt và khả năng thích nghi nhanh chóng với phản hồi từ thị trường.

4. Gia tăng doanh thu từ khách hàng hiện tại (Extend): Chiến lược này tập trung vào việc tận dụng mối quan hệ sẵn có để mở rộng phạm vi hợp tác với khách hàng hiện tại. Các phương pháp bao gồm.

  • Bán thêm sản phẩm/dịch vụ bổ trợ: Đáp ứng nhu cầu mới của khách hàng.

  • Mở rộng phạm vi hợp tác: Tiếp cận các bộ phận khác trong tổ chức của khách hàng.

  • Bán hàng theo nhóm (team-selling): Kết hợp chuyên gia, tư vấn giải pháp và đội ngũ bán hàng để mang lại giá trị toàn diện.

Đội ngũ bán hàng cần kỹ năng phối hợp đa chức năng và khả năng xây dựng mối quan hệ lâu dài để tối ưu hóa doanh thu.

Phân tích điểm mạnh và điểm yếu của từng chiến lược

1. Expand: Mở rộng thị trường với sản phẩm hiện có

Điểm mạnh:

  • Tận dụng sản phẩm đã được chứng minh: Sản phẩm đã có chỗ đứng trên thị trường hiện tại, giảm rủi ro về chất lượng và chấp nhận của khách hàng.
  • Tiết kiệm chi phí phát triển sản phẩm: Không cần đầu tư lớn vào nghiên cứu và phát triển (R&D), tập trung nguồn lực vào tiếp cận thị trường mới.
  • Tăng trưởng nhanh nếu thành công: Mở rộng sang thị trường mới (ví dụ: từ SMB sang doanh nghiệp lớn) có thể mang lại doanh thu lớn hơn do quy mô khách hàng tăng.

Điểm yếu:

  • Rào cản văn hóa và quy trình: Thị trường mới thường có nhu cầu và yêu cầu khác biệt (ví dụ: doanh nghiệp lớn đòi hỏi tích hợp phức tạp hoặc quy trình phê duyệt dài hơn).
  • Chi phí tiếp thị và bán hàng cao: Đội ngũ bán hàng cần được đào tạo lại để hiểu thị trường mới, đồng thời chi phí quảng bá và xây dựng thương hiệu tăng.
  • Rủi ro cạnh tranh: Thị trường mới thường đã có đối thủ cạnh tranh mạnh, đòi hỏi doanh nghiệp phải có lợi thế rõ ràng.

Rủi ro lớn nhất: Nếu không hiểu rõ thị trường mới, doanh nghiệp có thể thất bại trong việc thuyết phục khách hàng hoặc không đáp ứng được kỳ vọng về sản phẩm/dịch vụ.

2. Enhance: Tối đa hóa tiềm năng từ thị trường hiện tại

Điểm mạnh:

  • Hiểu rõ khách hàng: Do đã có mối quan hệ với khách hàng hiện tại, doanh nghiệp dễ dàng xác định nhu cầu và tối ưu hóa chiến lược bán hàng.
  • Chi phí thấp hơn: Bán chéo (cross-selling) hoặc nâng cấp (upselling) không đòi hỏi đầu tư lớn như phát triển sản phẩm mới hoặc mở rộng thị trường.
  • Tăng lòng trung thành: Chăm sóc khách hàng tốt hơn và cung cấp giá trị bổ sung giúp tăng sự gắn bó và giảm tỷ lệ rời bỏ (churn rate).

Điểm yếu:

  • Giới hạn tăng trưởng: Thị trường hiện tại có thể đã bão hòa, dẫn đến tiềm năng tăng trưởng bị hạn chế.
  • Phụ thuộc vào khách hàng hiện tại: Nếu khách hàng không có nhu cầu mở rộng hoặc gặp khó khăn tài chính, chiến lược này sẽ kém hiệu quả.
  • Cạnh tranh nội bộ: Việc tập trung quá nhiều vào bán chéo hoặc upselling có thể làm đội ngũ bán hàng bỏ qua cơ hội từ thị trường mới.

Rủi ro lớn nhất: Nếu không đổi mới cách tiếp cận, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng "vắt kiệt" khách hàng hiện tại, dẫn đến mất lòng tin.

3. Explore: Phát triển thị trường mới với sản phẩm mới

Điểm mạnh:

  • Tiềm năng đột phá cao: Kết hợp thị trường mới và sản phẩm mới có thể mở ra cơ hội tăng trưởng lớn, đặc biệt trong các ngành công nghệ hoặc sáng tạo.
  • Khả năng dẫn đầu thị trường: Nếu thành công, doanh nghiệp có thể trở thành tiên phong trong phân khúc mới.
  • Học hỏi và đổi mới: Chiến lược này khuyến khích doanh nghiệp liên tục học hỏi từ thị trường và điều chỉnh sản phẩm.

Điểm yếu:

  • Rủi ro cao nhất: Cả sản phẩm và thị trường đều mới, dẫn đến thiếu dữ liệu và sự không chắc chắn về nhu cầu.
  • Chi phí đầu tư lớn: Phát triển sản phẩm mới và thâm nhập thị trường mới đòi hỏi nguồn lực tài chính, nhân sự và thời gian đáng kể.
  • Phụ thuộc vào năng lực đội ngũ: Đội ngũ bán hàng và phát triển sản phẩm cần kỹ năng cao, đặc biệt là khả năng khám phá khách hàng (customer discovery).

Rủi ro lớn nhất: Nếu không nghiên cứu kỹ thị trường hoặc sản phẩm không đáp ứng nhu cầu, doanh nghiệp có thể thất bại nặng nề, mất cả vốn lẫn uy tín.

4. Extend: Gia tăng doanh thu từ khách hàng hiện tại với sản phẩm mới

Điểm mạnh:

  • Tận dụng mối quan hệ sẵn có: Khách hàng hiện tại đã tin tưởng doanh nghiệp, giảm chi phí thuyết phục và xây dựng lòng tin.
  • Tăng giá trị khách hàng (CLV): Bán thêm sản phẩm/dịch vụ mới giúp tăng doanh thu từ mỗi khách hàng.
  • Hiệu quả phối hợp nội bộ: Sử dụng team-selling kết hợp các bộ phận (bán hàng, tư vấn, kỹ thuật) mang lại giá trị toàn diện.

Điểm yếu:

  • Rủi ro về sản phẩm mới: Nếu sản phẩm mới không đạt chất lượng hoặc không phù hợp với nhu cầu khách hàng, uy tín doanh nghiệp có thể bị ảnh hưởng.
  • Phụ thuộc vào sự chấp nhận của khách hàng: Khách hàng hiện tại có thể không sẵn sàng thử nghiệm sản phẩm mới, đặc biệt nếu họ hài lòng với giải pháp hiện tại.
  • Yêu cầu đào tạo đội ngũ: Đội ngũ bán hàng cần được huấn luyện để giới thiệu sản phẩm mới một cách thuyết phục.

Rủi ro lớn nhất: Nếu sản phẩm mới không tạo được giá trị rõ ràng, doanh nghiệp có thể mất cơ hội bán chéo và làm suy giảm lòng tin của khách hàng.

Ứng dụng chiến lược vào thực tế doanh nghiệp Việt Nam

Bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), có những đặc thù như nguồn lực hạn chế, thị trường nội địa cạnh tranh cao, và xu hướng chuyển đổi số mạnh mẽ. Dưới đây là cách các chiến lược này có thể được áp dụng, kèm ví dụ thực tế và các lưu ý:

1. Expand: Mở rộng thị trường với sản phẩm hiện có

  • Ví dụ một công ty sản xuất thực phẩm chế biến sẵn (như xúc xích, chả cá) vốn phục vụ thị trường nội địa có thể mở rộng sang xuất khẩu sang các nước ASEAN hoặc thị trường người Việt tại nước ngoài (Mỹ, châu Âu). Ví dụ, công ty Vissan đã mở rộng xuất khẩu sản phẩm sang các thị trường quốc tế bằng cách tận dụng thương hiệu và chất lượng sản phẩm hiện có.
  • Cơ hội: Thị trường quốc tế, đặc biệt là các nước láng giềng hoặc cộng đồng người Việt, mang lại tiềm năng tăng trưởng lớn. Chuyển đổi số (thương điện tử xuyên biên giới) cũng hỗ trợ việc tiếp cận khách hàng mới.
  • Thách thức: Doanh nghiệp Việt Nam thường thiếu kinh nghiệm về quy định xuất khẩu, tiêu chuẩn quốc tế (HACCP, ISO), và văn hóa tiêu dùng ở thị trường mới. Đội ngũ bán hàng cần được đào tạo về giao tiếp đa văn hóa và kỹ năng đàm phán quốc tế.
  • Lưu ý: Đầu tư vào nghiên cứu thị trường và hợp tác với đối tác phân phối địa phương là yếu tố then chốt để giảm rủi ro.

2. Enhance: Tối đa hóa tiềm năng từ thị trường hiện tại

  • Các công ty bán lẻ như Co.opmart hoặc VinMart áp dụng chiến lược bán chéo bằng cách cung cấp thêm dịch vụ giao hàng tận nhà, chương trình khách hàng thân thiết, hoặc các sản phẩm nhãn hiệu riêng để tăng giá trị đơn hàng từ khách hàng hiện tại. Ví dụ, VinMart đã triển khai chương trình khách hàng thân thiết tích điểm để khuyến khích khách hàng mua sắm nhiều hơn.
  • Cơ hội: Thị trường nội địa Việt Nam vẫn có tiềm năng lớn nhờ dân số trẻ, nhu cầu tiêu dùng tăng, và xu hướng sử dụng các nền tảng số (ứng dụng di động, ví điện tử). Chiến lược này phù hợp với các doanh nghiệp vừa và nhỏ muốn tối ưu hóa chi phí mà vẫn tăng doanh thu.
  • Thách thức: Cạnh tranh khốc liệt trong thị trường nội địa, đặc biệt từ các công ty nước ngoài hoặc các nền tảng thương mại điện tử như Shopee, Lazada. Doanh nghiệp cần đầu tư vào chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách hàng để giữ chân người tiêu dùng.
  • Doanh nghiệp cần thu thập và phân tích dữ liệu khách hàng để cá nhân hóa dịch vụ, đồng thời tận dụng các kênh tiếp thị số (mạng xã hội, quảng cáo trực tuyến) để tiếp cận hiệu quả hơn.

3. Explore: Phát triển thị trường mới với sản phẩm mới

  • Công ty FPT Software đã phát triển các giải pháp công nghệ mới (như trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số) và mở rộng sang các thị trường quốc tế như Nhật Bản, Mỹ, và châu Âu. Họ đã điều chỉnh sản phẩm để phù hợp với nhu cầu của các thị trường này, đồng thời xây dựng đội ngũ bán hàng quốc tế.
  • Cơ hội: Việt Nam đang là điểm đến hấp dẫn cho các ngành công nghệ, thời trang, và thực phẩm hữu cơ. Các doanh nghiệp có thể tận dụng xu hướng tiêu dùng bền vững và công nghệ cao để phát triển sản phẩm mới (ví dụ: thực phẩm hữu cơ, ứng dụng fintech) và nhắm đến các thị trường phát triển như Mỹ, EU.
  • Thách thức: Doanh nghiệp Việt Nam thường thiếu nguồn lực tài chính và nhân sự chất lượng cao để phát triển sản phẩm mới và thâm nhập thị trường quốc tế. Ngoài ra, việc xây dựng thương hiệu toàn cầu đòi hỏi chiến lược dài hạn và đầu tư lớn.
  • Lưu ý: Doanh nghiệp cần hợp tác với các đối tác quốc tế hoặc tham gia các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp của chính phủ để giảm chi phí và rủi ro. Đào tạo đội ngũ về kỹ năng nghiên cứu thị trường và quản lý dự án là rất quan trọng.

4. Extend: Gia tăng doanh thu từ khách hàng hiện tại với sản phẩm mới

  • Ngân hàng Techcombank đã tận dụng cơ sở khách hàng hiện tại để cung cấp thêm các sản phẩm như bảo hiểm, đầu tư, hoặc ví điện tử. Họ sử dụng dữ liệu khách hàng để đề xuất các giải pháp tài chính cá nhân hóa, từ đó tăng doanh thu.
  • Cơ hội: Các doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng lòng tin từ khách hàng hiện tại để giới thiệu sản phẩm/dịch vụ mới, đặc biệt trong các lĩnh vực như fintech, thương mại điện tử, và dịch vụ chăm sóc sức khỏe. Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận khách hàng qua các nền tảng trực tuyến.
  • Thách thức: Khách hàng Việt Nam thường nhạy cảm với giá cả và cần thấy giá trị rõ ràng từ sản phẩm mới. Đội ngũ bán hàng cần được đào tạo để truyền đạt giá trị một cách thuyết phục.
  • Doanh nghiệp nên sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để hiểu hành vi khách hàng và phối hợp các đội ngũ đa chức năng (bán hàng, marketing, sản phẩm) để mang lại trải nghiệm liền mạch.

Đánh giá tổng thể và doanh nghiệp Việt Nam cần cân nhắc ứng dụng:

Đặc thù của doanh nghiệp Việt Nam:

  • Nguồn lực hạn chế: Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là SMEs, thiếu vốn và nhân sự có kỹ năng cao. Do đó, chiến lược Enhance và Extend thường phù hợp hơn vì ít rủi ro và chi phí thấp hơn so với Expand hoặc Explore.
  • Thị trường nội địa tiềm năng: Với dân số hơn 100 triệu người, tầng lớp trung lưu ngày càng tăng, và xu hướng tiêu dùng số hóa, chiến lược Enhance có thể mang lại hiệu quả nhanh chóng.
  • Cơ hội quốc tế: Các doanh nghiệp trong ngành công nghệ (FPT, Viettel Solutions), thực phẩm (Vinamilk, Vissan), và thời trang (Canifa) có tiềm năng mở rộng ra quốc tế, nhưng cần đầu tư vào nghiên cứu thị trường và xây dựng thương hiệu.
  • Chuyển đổi số: Các doanh nghiệp cần tận dụng các nền tảng số (Shopee, Lazada, TikTok) và công nghệ (AI, dữ liệu lớn) để tối ưu hóa chiến lược bán hàng và chăm sóc khách hàng.

Cân nhắc để ứng dụng:

  1. Ưu tiên chiến lược Enhance và Extend: Các doanh nghiệp vừa và nhỏ nên tập trung vào khách hàng hiện tại để tối ưu hóa doanh thu trước khi mạo hiểm với thị trường mới hoặc sản phẩm mới.
  2. Đầu tư vào công nghệ và dữ liệu: Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để hiểu khách hàng và cá nhân hóa dịch vụ, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ ở Việt Nam.
  3. Hợp tác và học hỏi: Doanh nghiệp nên hợp tác với các đối tác quốc tế, tham gia các chương trình hỗ trợ của chính phủ, và học hỏi từ các công ty lớn như Vinamilk, FPT để xây dựng chiến lược dài hạn.
  4. Đào tạo đội ngũ bán hàng: Đầu tư vào kỹ năng bán hàng, đàm phán, và khám phá khách hàng để đảm bảo đội ngũ có thể đáp ứng yêu cầu của từng chiến lược.
  5. Quản lý rủi ro: Với các chiến lược Expand và Explore, cần thực hiện nghiên cứu thị trường kỹ lưỡng và thử nghiệm nhỏ trước khi mở rộng quy mô.

Mỗi chiến lược tăng trưởng trong mô hình Ansoff đều có điểm mạnh và điểm yếu riêng, phù hợp với các giai đoạn phát triển khác nhau của doanh nghiệp. Trong bối cảnh Việt Nam, nơi thị trường nội địa còn nhiều tiềm năng nhưng cạnh tranh cao, các doanh nghiệp nên ưu tiên EnhanceExtend để tối ưu hóa nguồn lực hiện có, đồng thời chuẩn bị kỹ lưỡng cho ExpandExplore khi đã xây dựng được nền tảng vững chắc. Với sự hỗ trợ của công nghệ và dữ liệu, cùng với chiến lược bán hàng phù hợp, doanh nghiệp Việt Nam có thể đạt được tăng trưởng bền vững và vươn ra thị trường quốc tế.

Tác giả bài viết: BBT Vinastrategy.com tổng hợp

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây